فتق مشکلی است که اگر به‌موقع و به روش درست درمان نشود، می‌تواند به دردهای مزمن و محدودیت در زندگی روزمره منجر شود. هرنیوپلاستی به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین و موثرترین روش‌های جراحی ترمیم فتق است که دیواره ضعیف‌شده شکم را به خوبی تقویت می‌کند. امروزه انتخاب روش مناسب جراحی و مهم‌تر از آن، انتخاب جراح باتجربه نقش بسیار مهمی در کاهش عوارض، جلوگیری از عود فتق و کوتاه شدن دوران نقاهت دارد. دکتر محمدرضا جعفری با سال‌ها تجربه در زمینه انواع هرنیوپلاستی باز و لاپاراسکوپی، همواره تلاش کرده است تا با بهره‌گیری از دانش روز پزشکی و رویکردی دقیق بهترین نتیجه درمانی را برای بیماران خود فراهم کنند.

هرنیوپلاستی چیست؟

هرنیوپلاستی (Hernioplasty) یک روش جراحی برای درمان فتق است که در آن ناحیه ضعیف‌شده دیواره شکم ترمیم و تقویت می‌شود. در این روش اندام بیرون‌زده (مانند روده) را به جای طبیعی خود باز می‌گردانند تا دیواره شکم استحکام بیشتری پیدا کند و احتمال عود فتق به حداقل برسد. هرنیوپلاستی یکی از ایمن‌ترین و رایج‌ترین روش‌های جراحی فتق به شمار می‌رود و می‌تواند به دو صورت جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام شود. انتخاب روش مناسب به نوع فتق، شرایط بیمار و نظر جراح بستگی دارد. این عمل با هدف کاهش درد، بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از بازگشت مجدد فتق انجام می‌شود.

چه کسانی باید عمل جراحی هرنیوپلاستی انجام دهند؟

عمل جراحی هرنیوپلاستی معمولا برای افرادی توصیه می‌شود که فتق آن‌ها به‌صورت خودبه‌خود بهبود نمی‌یابد و ممکن است با گذشت زمان باعث درد یا عوارض جدی شود. به‌طور کلی، افراد زیر کاندیدای مناسب هرنیوپلاستی هستند:

• اگر فتق باعث درد، سوزش یا احساس سنگینی به‌ویژه هنگام راه رفتن، بلند کردن اجسام یا سرفه می‌شود، جراحی بهترین راه درمان قطعی است.
• افزایش اندازه فتق نشان‌دهنده ضعیف‌تر شدن دیواره شکم است و انجام هرنیوپلاستی از پیشرفت مشکل جلوگیری می‌کند.
• در صورتی که برآمدگی فتق در حالت درازکش یا با فشار ملایم به داخل شکم بازنگردد، احتمال بروز عوارض وجود دارد و جراحی ضروری می‌شود.
• کسانی که شغل‌های فیزیکی، ورزش سنگین یا فعالیت بدنی زیاد دارند، بیشتر در معرض بدتر شدن فتق هستند و هرنیوپلاستی به آن‌ها کمک می‌کند سریع‌تر به زندگی عادی بازگردند.
• بیمارانی که دچار عوارض فتق شده‌اند مانند گیر افتادن روده (فتق گرفتار یا مختنق) که یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و نیاز به جراحی فوری دارد.
• افرادی که به‌دنبال درمان قطعی فتق هستند باید هرنیوپلاستی انجام دهند، روش‌های غیرجراحی تنها علائم را کاهش می‌دهند.

چه عواملی باعث بروز فتق می‌شود؟

بروز فتق معمولا نتیجه‌ی ضعف در دیواره شکم همراه با افزایش فشار داخل شکم است. این مشکل می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی از آن‌ها مادرزادی و برخی اکتسابی هستند. مهم‌ترین عوامل ایجاد فتق عبارتند از:

• ضعف مادرزادی دیواره شکم: برخی افراد از بدو تولد در نواحی خاصی از دیواره شکم ضعف دارند که با گذشت زمان و افزایش فشار، فتق در همان ناحیه ظاهر می‌شود.
• بلند کردن اجسام سنگین به‌صورت نادرست: فشار ناگهانی و مکرر هنگام بلند کردن بار سنگین، به‌ویژه بدون رعایت اصول صحیح، یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد فتق است.
• افزایش فشار داخل شکم: مانند سرفه‌های مزمن، یبوست و زور زدن هنگام اجابت مزاج، بزرگی پروستاتو بارداری‌های مکرر می‌توانند به مرور باعث ایجاد فتق شوند.
• اضافه‌وزن و چاقی: وزن بالا فشار دائمی به عضلات شکم وارد می‌کند و احتمال بروز فتق را افزایش می‌دهد.
• جراحی‌های قبلی شکم: محل برش‌های جراحی ممکن است به‌درستی ترمیم نشود و باعث ایجاد فتق برشی شود.
• افزایش سن: با بالا رفتن سن، عضلات و بافت‌های بدن ضعیف‌تر می‌شوند و احتمال بروز فتق بیشتر می‌شود.
• فعالیت‌های شغلی یا ورزشی سنگین: افرادی که کار فیزیکی شدید یا تمرینات ورزشی سنگین و نادرست انجام می‌دهند، بیشتر در معرض فتق هستند.
• سیگار کشیدن: سیگار با تضعیف بافت‌های بدن و ایجاد سرفه‌های مزمن، نقش غیرمستقیم اما مهمی در بروز فتق دارد.

انواع روش‌های جراحی هرنیوپلاستی

هرنیوپلاستی به روش‌های مختلفی انجام می‌شود و دارای انواع مختلفی است. پزشک متخصص براساس وضعیت و شرایط بیمار بهترین و مناسب‌ترین روش را انتخاب می‌کند. در ادامه انواع روش‌های جراحی هرنیوپلاستی نوشته شده است که عبارتند از:

هرنیورافی (ترمیم بافت)

هرنیورافی یا ترمیم بافت یکی از روش‌های قدیمی‌تر جراحی فتق است که در آن، جراح بدون استفاده از مش، ناحیه آسیب دیده دیواره شکم را فقط با بخیه و تقویت بافت‌های خود بیمار ترمیم می‌کند. در این روش، پس از بازگرداندن اندام بیرون‌زده به جای طبیعی خود، لایه‌های عضلانی و فاسیای شکم روی هم قرار می‌گیرند تا محل فتق بسته شود. هرنیورافی بیشتر در فتق‌های کوچک، بیماران جوان یا در شرایطی که استفاده از مش به دلایل پزشکی مناسب نیست، انجام می‌شود. این روش به مهارت بالایی نیاز دارد؛ زیرا در صورت ترمیم نامناسب و فشار بیش از حد می‌تواند باعث درد شدید یا عود مجدد فتق شود. 

هرنیوپلاستی به روش باز

در جراحی باز، جراح با ایجاد یک برش روی ناحیه فتق به محل آسیب دیده دیواره شکم دسترسی پیدا می‌کند، اندام بیرون‌زده را به جای طبیعی خود بازمی‌گرداند و سپس با زدن بخیه دیواره شکم را ترمیم می‌کند تا از بازگشت مجدد فتق جلوگیری شود. جراحی هرنیوپلاستی به روش باز برای فتق‌های بزرگ، قدیمی یا پیچیده بسیار مناسب است و می‌تواند بسته به شرایط بیمار با بی‌حسی موضعی، بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام شود. اگرچه دوره نقاهت در هرنیوپلاستی باز معمولا کمی طولانی‌تر از روش‌های کم‌تهاجمی است، اما دقت بالا در ترمیم و امکان کنترل کامل ناحیه جراحی، آن را به گزینه‌ای موثر برای بسیاری از بیماران تبدیل کرده است.

هرنیوپلاستی لاپاراسکوپی

هرنیوپلاستی لاپاراسکوپی یک روش مدرن برای درمان فتق است که به جای ایجاد یک برش بزرگ روی شکم، با چند برش کوچک و استفاده از دوربین لاپاراسکوپ انجام می‌شود. جراح از طریق این برش‌ها، اندام بیرون‌زده را به جای خود بازمی‌گرداند و دیواره ضعیف شکم را با مش جراحی تقویت می‌کند. مزیت اصلی این روش، کاهش درد پس از عمل و بهبود سریع‌تر نسبت به جراحی باز است. هرنیوپلاستی لاپاراسکوپی برای فتق‌های دوطرفه یا بیمارانی که سریعا باید به فعالیت‌های روزمره خود بازگردند، بسیار مناسب است.

هرنیوپلاستی بدون مش

هرنیوپلاستی بدون مش روشی است که در آن ترمیم فتق تنها با استفاده از بافت‌های طبیعی بدن انجام می‌شود و هیچ جسم خارجی در محل جراحی قرار نمی‌گیرد. در این روش، پس از بازگرداندن اندام بیرون‌زده به جای اصلی خود، لایه‌های ضعیف‌شده دیواره شکم با بخیه‌ به هم نزدیک می‌شوند تا ناحیه فتق بسته شود. این روش معمولا برای فتق‌های کوچک، بیماران جوان یا افرادی که به دلایل خاص پزشکی امکان استفاده از مش را ندارند، در نظر گرفته می‌شود. 

هرنیوپلاستی با مش

هرنیوپلاستی با مش مطمئن‌ترین روش‌ جراحی برای درمان فتق است. در این روش، پس از بازگرداندن اندام بیرون‌زده به جای طبیعی خود، جراح یک صفحه مش مصنوعی (Mesh) را در محل ضعف دیواره شکم قرار می‌دهد تا بافت‌ها تقویت شوند و فشار روی بخیه‌ها کاهش یابد. این کار احتمال عود فتق را به حداقل می‌رساند و استحکام طولانی‌مدت دیواره شکم را تضمین می‌کند. هرنیوپلاستی با مش می‌تواند هم به صورت جراحی باز و هم لاپاراسکوپی انجام شود و معمولا درد پس از عمل کمتر و دوران نقاهت کوتاه‌تری نسبت به ترمیم بدون مش دارد.

مراقبت‌های بعد از عمل هرنیوپلاستی

بعد از انجام هرنیوپلاستی، رعایت مراقبت‌های بعد از عمل نقش بسیار مهمی در بهبود سریع، کاهش درد و جلوگیری از عود فتق دارد. در ادامه، مهم‌ترین نکات مراقبتی این جراحی را می‌توانید بخوانید:

• در ۲ تا۳ روز اول بعد از جراحی، استراحت کافی داشته باشید و از فعالیت‌های سنگین خودداری کنید. با این حال کمی حرکت و راه رفتن سبک به گردش خون و کاهش خطر لخته کمک می‌کند.
• محل برش را تمیز و خشک نگه دارید. پانسمان را طبق دستور پزشک تعویض کنید و از خیس شدن یا فشار مستقیم روی زخم جلوگیری کنید.
• داروهای مسکن و ضد التهاب تجویز شده توسط پزشک را طبق دستور مصرف کنید. استفاده از کمپرس یخ در ناحیه اطراف محل جراحی می‌تواند تورم و درد را کاهش دهد.
• حداقل ۴ الی۶ هفته از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام ورزش‌های فشاری خودداری کنید. انجام فعالیت‌های سبک مانند پیاده‌روی کوتاه مشکلی ندارد.
• مصرف مایعات و فیبر کافی به پیشگیری از یبوست کمک می‌کند تا فشار روی محل جراحی کاهش یابد.
• در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی مانند تورم شدید، قرمزی، ترشح، تب یا درد شدید، فورا با پزشک تماس بگیرید.
• بسته به نوع جراحی و شدت فعالیت‌های شغلی، معمولا بعد از ۲ الی۴ هفته می‌توان به کارهای سبک بازگشت، اما کارهای فیزیکی سنگین نیاز به زمان بیشتری دارد.

بیشتر بخوانید: فتق بیضه

مزایا جراحی هرنیوپلاستی

مزایای جراحی هرنیوپلاستی باعث می‌شود این روش به‌عنوان درمان قطعی فتق شناخته شود و بسیاری از بیماران بتوانند با خیال راحت به زندگی روزمره خود بازگردند. مهم‌ترین مزایا جراحی هرنیوپلاستی عبارتند از:

درمان قطعی فتق

درمان قطعی فتق با روش هرنیوپلاستی یکی از اصلی‌ترین دلایلی است که این جراحی به‌عنوان بهترین روش درمان برای آن شناخته می‌شود. برخلاف روش‌های غیرجراحی که فقط علائم را موقتا کاهش می‌دهند، هرنیوپلاستی فتق را از ریشه درمان می‌کند. بیمار پس از بهبود کامل، می‌تواند بدون نگرانی از عود، فعالیت‌های روزمره، ورزش یا کارهای فیزیکی خود را از سر بگیرد. به همین دلیل، برای افرادی که به دنبال راه حل دائمی و مطمئن برای فتق هستند، هرنیوپلاستی بهترین انتخاب است.

کاهش درد و ناراحتی

فتق باعث فشار و کشش روی عضلات و بافت‌های اطراف دیواره شکم می‌شود و اغلب درد، سنگینی یا سوزش ایجاد می‌کند، مخصوصا هنگام راه رفتن، ایستادن طولانی یا بلند کردن اجسام. با انجام هرنیوپلاستی، اندام بیرون‌زده به جای طبیعی خود بازمی‌گردد و دیواره ضعیف با مش یا بخیه تقویت می‌شود، بنابراین فشار روی بافت‌ها کاهش می‌یابد. نتیجه این است که بیمار پس از بهبودی، درد و ناراحتی کمتری ناشی از فتق را کم تجربه می‌کند و می‌تواند راحت‌تر به فعالیت‌های روزمره خود بازگردد.

بهبود کیفیت زندگی

فتق می‌تواند باعث درد مزمن، محدودیت در فعالیت‌های روزمره، احساس سنگینی در ناحیه شکم شود. با انجام هرنیوپلاستی اندام بیرون‌زده به جای خود بازمی‌گردد، بنابراین بیماران می‌توانند بدون درد و نگرانی فعالیت‌های روزمره، ورزش یا کارهای فیزیکی را از سر بگیرند. هرنیوپلاستی می‌تواند با درمان اصولی و سریع کیفیت زندگی بیماران را به آن‌ها باز گرداند.

کاهش خطر عود در بلندمدت

یکی از مشکلات روش‌های قدیمی‌تر، احتمال بازگشت فتق پس از جراحی است به‌خصوص وقتی ترمیم تنها با بخیه انجام شود. اما در این روش احتمال عود مجدد بیماری وجود ندارد. این موضوع باعث می‌شود احتمال بازگشت فتق به میزان چشمگیری پایین بیاید و نتیجه عمل پایدار و مطمئن باشد. 

مناسب برای انواع فتق

هرنیوپلاستی انعطاف‌پذیر است و می‌تواند تقریبا برای تمام انواع فتق‌ها انجام شود، از فتق‌های کوچک و اولیه گرفته تا فتق‌های بزرگ، پیچیده یا حتی عود کرده. با توجه به تکنیک به کار رفته چه باز باشد و چه لاپاراسکوپی، با مش یا بدون آن جراح می‌تواند ترمیمی متناسب با نوع و اندازه فتق انجام دهد. این قابلیت باعث می‌شود بیمارانی با شرایط متفاوت، بدون محدودیت روش درمانی، از مزایای هرنیوپلاستی بهره‌مند شوند و دوره نقاهت کوتاه، درد کمتر و نتیجه پایدار را تجربه کنند.

عوارض هرنیوپلاستی

هرنیوپلاستی نیز مانند سایر روش‌های جراحی عوارض مختلفی را برای افراد می‌تواند به همراه داشته باشد. به همین دلیل بهتر است قبل از هر اقدامی با عوارض آن آشنا شوید. البته عوارض ناشی از آن بسیار کوتاه مدت است و بعد از مدتی بهبود پیدا می‌کنند.

عوارض هرنیوپلاستی	توضیحات	احتمال بروز
درد و ناراحتی موقت	درد بعد از عمل که معمولا چند روز تا چند هفته طول می‌کشد	شایع
عفونت محل جراحی	قرمزی، تورم، ترشح در ناحیه برش	نادر
خونریزی یا هماتوم	تجمع خون در محل جراحی	نادر
واکنش به مش	التهاب یا حساسیت نسبت به مش جراحی	خیلی نادر
آسیب به ساختارهای اطراف	آسیب به رگ، عصب یا اندام مجاور	بسیار نادر
عود فتق	بازگشت فتق بعد از عمل	کم
تورم یا مایع تجمعی	تجمع مایع زیر پوست	کم
محدودیت حرکتی موقت	احساس کشش یا سفتی در ناحیه شکم	شایع

هرنیوپلاستی برای چه کسانی مناسب نیست؟

هرنیوپلاستی همیشه برای همه افراد مناسب نیست و در برخی شرایط ممکن است انجام جراحی به تعویق بیفتد یا روش دیگری پیشنهاد شود. این جراحی معمولا برای گروهی از افراد که در ادامه می‌خوانید مناسب نیست:

• بیمارانی با عفونت فعال در محل جراحی: اگر در ناحیه شکم یا اطراف فتق عفونت وجود داشته باشد، جراحی می‌تواند خطر انتشار عفونت و عوارض پس از عمل را افزایش دهد.
• افرادی با مشکلات پزشکی شدید: بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی یا ریوی کنترل‌نشده، فشار خون بالا یا مشکلات انعقادی شدید.
• افرادی که داروهای خاص مصرف می‌کنند: مصرف داروهایی مانند رقیق‌کننده‌های خون یا داروهای مخصوص سیستم ایمنی می‌تواند خطر جراحی را افزایش دهد.
• افرادی با فتق‌های کوچک بدون علامت: در برخی فتق‌های کوچک که درد یا ناراحتی ایجاد نمی‌کنند، پزشک ابتدا روش‌های غیرجراحی یا نظارت دقیق را توصیه می‌کند.

ویدئو جراحی هرنیوپلاستی

در این ویدئو می‌توانید با جراحی فتق با روش هرنیوپلاستی و این بیماری توسط دکتر محمدرضا جعفری به طور کامل آشنا شوید.

کلام پایانی 

فتق می‌تواند زندگی روزمره شما را محدود کند و باعث درد یا ناراحتی شود اما خوشبختانه با هرنیوپلاستی می‌توان این مشکل را به‌طور قطعی درمان کرد و دیواره ضعیف شکم را تقویت نمود، به‌طوری که فعالیت‌های روزانه، ورزش و کارهای فیزیکی بدون نگرانی و درد دوباره امکان‌پذیر شود. انتخاب روش مناسب جراحی و تجربه جراح، نقش کلیدی در به دست آوردن نتیجه مثبت خواهد داشت. دکتر محمدرضا جعفری با سال‌ها تجربه موفق در انجام انواع هرنیوپلاستی، از روش‌های باز گرفته تا لاپاراسکوپی و با استفاده از تکنیک‌های نوین، به شما کمک می‌کنند تا بتوانید جراحی هرنیوپلاستی را با کمترین درد و کوتاه‌ترین دوران نقاهت انجام دهید. اگر به دنبال راه‌حلی قطعی و مطمئن برای فتق هستید و می‌خواهید با خیال راحت دوباره سلامتی خود را به دست آورید مشاوره با دکتر محمدرضا جعفری درست ترین تصمیم برای شما خواهد بود. 

سوالات متداول