تومور مثانه یکی از شایع‌ترین بیماری‌های دستگاه ادراری است که تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع آن نقش مهمی در حفظ سلامت، پیشگیری از پیشرفت سرطان و افزایش طول عمر بیمار دارد. یکی از موثرترین روش‌های درمان این بیماری، جراحی تومور مثانه است که بسته به نوع و مرحله تومور مناسب‌ترین روش انتخاب می‌شود. رعایت مراقبت‌های قبل و بعد از عمل، پیگیری منظم و انجام آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های تخصصی، کلید موفقیت در کنترل و درمان این بیماری است. دکتر محمدرضا جعفری با انجام تخصصی عمل تومور مثانه به افراد کمک می‌کنند تا بتوانند این بیماری را درمان کنند و سلامتی خود را به دست آورند.

عمل تومور مثانه چیست؟

عمل تومور مثانه شامل برداشتن تومورهای سرطانی است که در مثانه رشد کرده‌اند. این جراحی معمولا زمانی انجام می‌شود که تومور خوش‌خیم یا بدخیم در دیواره مثانه تشخیص داده شود و نیاز به درمان فوری برای جلوگیری از پیشرفت بیماری وجود داشته باشد. در عمل تومور مثانه، پزشک هر نوع توموری را که در دیواره مثانه وجود دارد خارج می‌کند و زمانی که تومور درون بافت عضلات باشد لایه‌ای از عضلات را نیز از آن جدا می‌کند تا از گسترش تومور به بخش‌های دیگر جلوگیری کند. 

علائم تومور مثانه

علائم تومور مثانه معمولا از دستگاه ادراری شروع می‌شوند و در مراحل اولیه می‌تواند بسیار خفیف یا گذرا باشند. به همین دلیل توجه به نشانه‌ها و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. علائم تومور مثانه عبارتند از:

• وجود خون در ادرار 
• سوزش یا درد هنگام ادرار
• تکرر ادرار یا احساس نیاز فوری به دفع ادرار
• احساس تخلیه ناقص مثانه
• درد خفیف در زیر شکم یا لگن
• درد پهلو یا کمر
• کاهش وزن بی‌دلیل
• خستگی مداوم
• تورم پاها (در موارد خاص)

انواع جراحی تومور مثانه و نحوه انجام

جراحی تومور مثانه با روش‌های مختلفی انجام می‌شوند که باید براساس شرایط بیمار و نوع تومور انتخاب شوند. به همین دلیل پزشک قبل از اقدام به جراحی آزمایش‌های لازم را از بیمار می‌گیرد تا بتواند بهترین و مناسب‌ترین روش جراحی را برای او انتخاب کند. در ادامه با انواع جراحی تومور مثانه و نحوه انجام آن آشنا خواهید شد:

جراحی تراش تومور مثانه (TURBT)

جراحی TURBT مخفف Transurethral Resection of Bladder Tumor است. این جراحی معمولا برای تومورهای سطحی یا اولیه مثانه انجام می‌شود و هدف آن برداشتن کامل تومور و نمونه‌برداری برای تشخیص دقیق پاتولوژی است. در این روش، بیمار تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی قرار می‌گیرد و جراح با استفاده از دستگاهی به نام سیستوسکوپ که از طریق مجرای ادراری وارد مثانه می‌شود، داخل مثانه را مشاهده می‌کند. سپس سلول‌های سرطانی را با ابزارهای مخصوص تراشیده و خارج می‌کند. این کار بدون نیاز به برش خارجی انجام می‌شود و معمولا دوره نقاهت کوتاهی دارد.

نمونه‌های برداشته‌شده برای بررسی پاتولوژی ارسال می‌شوند تا نوع تومور، درجه بدخیمی و عمق نفوذ آن مشخص گردد. نتایج پاتولوژی نقش کلیدی در تصمیم‌گیری درباره درمان‌های تکمیلی مانند شیمی‌درمانی یا پیگیری‌های دوره‌ای دارد. خطر عوارض جدی این روش کم است و عملکرد طبیعی مثانه حفظ می‌شود. 

سیستکتومی جزئی (Partial Cystectomy)

سیستکتومی جزئی یکی از روش‌های جراحی تومور مثانه است که در آن فقط بخشی از مثانه که درگیر تومور است برداشته می‌شود و بقیه مثانه حفظ می‌گردد. این روش معمولا برای تومورهای قابل برداشت کامل مناسب است و هدف آن حذف کامل تومور همراه با حفظ عملکرد طبیعی مثانه است. در این جراحی، بیمار تحت بیهوشی قرار می‌گیرد و جراح با ایجاد برش در ناحیه شکم بخشی از مثانه را که شامل تومور است برمی‌دارد. سپس دیواره مثانه به‌صورت دقیق ترمیم می‌شود تا شکل مثانه حفظ گردد. 

سیستکتومی کامل (Radical Cystectomy)

در سیستکتومی کامل کل مثانه برداشته می‌شود تا خطر گسترش سرطان به حداقل برسد. این عمل معمولا زمانی توصیه می‌شود که تومور به لایه‌های عمقی مثانه نفوذ کرده یا احتمال عود بسیار بالا باشد. در این جراحی بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد و جراح با ایجاد برش در ناحیه شکم، کل مثانه را همراه با غدد لنفاوی اطراف خارج می‌کند. برای حفظ توانایی دفع ادرار، یک مسیر جدید برای خروج ادرار ایجاد می‌شود که شامل پوشش روده برای ساخت مثانه جدید (Neobladder) یا استفاده از کیسه ادراری خارجی (Urostomy) است. مزیت سیستکتومی کامل این است که شانس پیشگیری از گسترش سرطان را افزایش می‌دهد.

مراقبت‌های قبل از جراحی تومور مثانه

رعایت مراقبت‌های قبل از جراحی تومور مثانه نقش مهمی در کاهش عوارض، افزایش ایمنی عمل و بهبودی روند درمان دارد. این اقدامات باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شوند و بسته به شرایط بیمار می‌تواند کمی متفاوت باشد. از جمله اقدامات و مراقبت‌هایی که قبل از جراحی تومور مثانه باید رعایت شوند عبارتند از:

• در مرحله اول، بررسی‌های پزشکی کامل انجام می‌شود: آزمایش خون و ادرار، نوار قلب، تصویربرداری و در صورت نیاز سیستوسکوپی به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت عمومی بدن را به‌دقت ارزیابی کند.
• قطع یا تنظیم مصرف برخی داروها: داروهای رقیق‌کننده خون مانند آسپرین یا وارفارین معمولا چند روز قبل از جراحی با نظر پزشک قطع می‌شوند تا خطر خونریزی کاهش یابد. همچنین مصرف دخانیات نیز باید متوقف شود، زیرا سیگار روند ترمیم زخم و بهبودی را کندتر می‌کند.
• ناشتا بودن قبل از جراحی: بیمار باید از چند ساعت قبل از عمل تومور مثانه از خوردن و آشامیدن خودداری کند تا بیهوشی به درستی انجام شود. در برخی موارد، مصرف آنتی‌بیوتیک یا داروهای خاص طبق دستور پزشک برای پیشگیری از عفونت توصیه می‌شود.
• داشتن آمادگی و آگاهی از روند جراحی: این موضوع به کاهش اضطراب بیمار کمک می‌کند. صحبت با پزشک درباره مراحل عمل، مدت بستری و مراقبت‌های بعد از جراحی باعث می‌شود بیمار با آرامش بیشتری وارد فرآیند درمان شود. 

بیشتر بخوانید: مراقبت‌های قبل و بعد از سیستوسکوپی

راه‌های تشخیص تومور مثانه

تشخیص تومور مثانه شامل روش‌های ساده مانند آزمایش ادرار و یا روش‌های پیشرفته‌تر مانند سیستوسکوپی و نمونه‌برداری می‌شود. مراجعه به‌موقع و انجام بررسی‌های تخصصی می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و شانس درمان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. تشخیص دقیق و زودهنگام نقش بسیار مهمی در انتخاب روش درمان و موفقیت جراحی دارد.

راه‌های تشخیص تومور مثانه	توضیحات
آزمایش ادرار	ساده‌ترین روش تشخیصی تومور مثانه است. وجود خون در ادرار (حتی به‌صورت میکروسکوپی) یا سلول‌های غیرطبیعی می‌تواند نشانه‌ای از تومور مثانه باشد.
سیستوسکوپی	در این روش، پزشک با استفاده از دستگاهی به نام سیستوسکوپ که از طریق مجرای ادراری وارد مثانه می‌شود، داخل مثانه را به‌طور مستقیم مشاهده می‌کند.
سونوگرافی دستگاه ادراری	سونوگرافی می‌تواند وجود توده یا ضخیم‌شدگی غیرطبیعی در مثانه را نشان دهد. این روش غیرتهاجمی است و معمولا به‌عنوان بررسی اولیه استفاده می‌شود.
سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی	این روش‌ها برای بررسی دقیق‌تر اندازه، محل تومور و میزان گسترش آن به بافت‌های اطراف استفاده می‌شوند.
نمونه‌برداری و بررسی پاتولوژی	تشخیص قطعی تومور مثانه تنها با بررسی نمونه بافتی زیر میکروسکوپ انجام می‌شود. این بررسی نوع تومور، درجه بدخیمی و عمق نفوذ آن را مشخص می‌کند.

مراقبت‌های بعد از عمل تومور مثانه

رعایت مراقبت‌های بعد از عمل تومور مثانه نیز مانند مراقبت‌های قبل از آن مهم است و در بهبودی بیمار می‌تواند تاثیرگذار باشد. این مراقبت‌ها بسته به نوع جراحی (TURBT یا سیستکتومی) می‌تواند متفاوت باشد، اما در حالت کلی برای انواع جراحی‌های تومور مثانه یا سرطان مثانه باید موارد زیر رعایت شود که عبارتند از:

• بیمار باید برای مدتی از بلند کردن اجسام سنگین، فعالیت شدید و فشار آوردن به ناحیه شکم خودداری کند تا از خونریزی و آسیب به مثانه جلوگیری شود. بازگشت به فعالیت‌های روزمره باید به‌تدریج و طبق نظر پزشک انجام شود.
• نوشیدن آب فراوان به شست‌وشوی مثانه کمک می‌کند و احتمال عفونت و لخته شدن خون در ادرار را کاهش می‌دهد.
• مصرف منظم داروهای تجویز شده مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها یا داروهای ضدالتهاب بسیار مهم است. قطع خودسرانه داروها می‌تواند باعث بروز عفونت شود. در صورت مشاهده عوارض دارویی باید پزشک را مطلع کنید.
• وجود سوزش خفیف یا مقدار کمی خون در ادرار پس از عمل، به‌ویژه در روش TURBT، طبیعی است، اما اگر خونریزی شدید، تب، درد شدید یا مشکل در دفع ادرار ایجاد شد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
• انجام سیستوسکوپی‌ و آزمایش‌های دوره‌ای برای بررسی احتمال عود تومور ضروری است. رعایت دقیق این مراقبت‌ها می‌تواند به بهبود سریع‌تر، کاهش عوارض و افزایش موفقیت درمان تومور مثانه کمک کند.

عوارض عمل تومور مثانه

عمل جراحی تومور مثانه مانند هر جراحی دیگری می‌تواند با عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت همراه باشد. شدت عوارض به نوع جراحی، مرحله بیماری و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد. بعد از عمل مخصوصا در روش TURBT تا چند روز ممکن است مقدار کمی خون در ادرار مشاهده شود. برخی دیگر از عوارض عمل توموز مثانه که می‌توان به آن اشاره کرد عبارتند از:

• سوزش و درد هنگام ادرار
• درد ناحیه لگن یا زیر شکم
• انسداد مجرای ادراری به دلیل لخته خون یا التهاب.
• آسیب سطحی به دیواره مثانه
• مشکل در تخلیه کامل مثانه
• تغییر در مسیر دفع ادرار
• عفونت یا مشکلات محل جراحی
• اختلالات جنسی یا باروری

آیا تومور مثانه با جراحی درمان می‌شود؟

بله، جراحی یکی از اصلی‌ترین روش‌های درمان تومور مثانه است. اما میزان موفقیت آن به نوع تومور، مرحله بیماری و زمان تشخیص بستگی دارد. در بسیاری از موارد به‌ویژه زمانی که تومور در مراحل اولیه تشخیص داده شود، جراحی می‌تواند نقش درمانی قطعی یا کنترل‌کننده داشته باشد. در تومورهای سطحی و غیرتهاجمی، معمولا جراحی به روش تراش تومور مثانه از طریق مجرای ادراری انجام می‌شود. همچنین در مواردی که تومور پیشرفته باشد، جراحی‌های گسترده‌تر مانند سیستکتومی جزئی یا کامل انجام می‌شود. این نوع جراحی‌ها با هدف جلوگیری از گسترش سرطان و افزایش طول عمر بیمار انجام می‌شوند و گاهی همراه با شیمی‌درمانی یا درمان‌های مکمل دیگر انجام می‌شود.

کلام پایانی

جراحی تومور مثانه یکی از مهم‌ترین و موثرترین مراحل درمان این بیماری است که در صورت تشخیص به‌موقع و انتخاب روش صحیح، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل بیماری، جلوگیری از پیشرفت تومور و بهبود کیفیت زندگی بیمار داشته باشد. آگاهی از علائم و پیگیری منظم پس از جراحی عامل کلیدی در موفقیت درمان محسوب می‌شوند. دکتر محمدرضا جعفری و با استفاده از به‌روزترین روش‌های جراحی تومور مثانه به شما کمک می‌کنند تا بتوانید مناسب‌ترین روش را برای درمان خود انتخاب کنید. اگر به دنبال تشخیص دقیق، جراحی اصولی و مراقبت‌های حرفه‌ای قبل و بعد از عمل تومور مثانه هستید، انتخاب یک پزشک متخصص و باتجربه می‌تواند گام مهمی در حفظ سلامت شما باشد.

سوالات متداول